Temat interpretacji

Czy umowy, ktorych przedmiotem bedzie przeniesienie sekurytyzowanych wierzytelnosci, ktore beda zawierane z inicjatorami sekurytyzacji w przyszlosci, stanowic beda czynnosc podlegajaca opodatkowaniu podatkiem od czynnosci cywilnoprawnych?

Na podstawie art. 14b ? 1 i ? 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613, ze zm.) oraz ? 7 pkt 2 rozporzadzenia Ministra Finansow z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upowaznienia do wydawania interpretacji przepisow prawa podatkowego (Dz.U., poz. 643) ? Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, dzialajacy w imieniu Ministra Finansow, stwierdza, ze stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z 27 listopada 2015 r. (data wplywu do Biura ? 3 grudnia 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisow prawa podatkowego dotyczacej podatku od czynnosci cywilnoprawnych w zakresie skutkow podatkowych przeniesienia wierzytelnosci opartej na umowie o sekurytyzacje ? jest prawidlowe.

UZASADNIENIE

W dniu 3 grudnia 2015 r. wplynal do Biura ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisow prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczacej podatku od czynnosci cywilnoprawnych w zakresie skutkow podatkowych przeniesienia wierzytelnosci opartej na umowie o sekurytyzacje.

W przedmiotowym wniosku zostalo przedstawione nastepujace zdarzenie przyszle:

Wnioskodawca ? B. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamkniety (dalej: ?Fundusz?, ?NSFIZ? lub ?Wnioskodawca?) jest osoba prawna utworzona zgodnie z trescia art. 183 ust. 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 157, ze zm.). Fundusz zarzadzany jest przez B. Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych (dalej: ?TFI?), ktore z mocy prawa jest organem Funduszu. NSFIZ dziala zgodnie z przepisami ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz statutu nadanego mu przez TFI (dalej: ?statut?).

W mysl art. 187 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych, fundusz sekurytyzacyjny obowiazany jest lokowac przynajmniej 75% wartosci swoich aktywow w okreslone wierzytelnosci, papiery wartosciowe inkorporujace wierzytelnosci pieniezne i prawa do swiadczen z tytulu okreslonych wierzytelnosci. Powyzsza zasada jest odzwierciedlona w statucie Funduszu.

Zgodnie z przepisami ustawy o funduszach inwestycyjnych, Fundusz moze pozyskiwac srodki na nabycie lokat poprzez emisje certyfikatow inwestycyjnych, obligacji oraz zaciaganie kredytow w bankach.

W ramach prowadzonej statutowej dzialalnosci lokacyjnej NSFIZ bedzie zawieral z bankami (okreslanymi w ustawie o funduszach inwestycyjnych jako: inicjatorzy sekurytyzacji), umowy dotyczace sekurytyzacji aktywow bankowych nabywajac na wlasne ryzyko sekurytyzowane wierzytelnosci.

W mysl art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ? Prawo bankowe (Dz.U. z 2015 r., poz. 128, ze zm.), bank moze bowiem zawrzec z towarzystwem funduszy inwestycyjnych tworzacym fundusz sekurytyzacyjny albo z funduszem sekurytyzacyjnym umowe przelewu sekurytyzowanych wierzytelnosci.

W wiekszosci przypadkow, z uwagi na warunki przetargowe, tresc umow na podstawie ktorych banki beda przenosily sekurytyzowane wierzytelnosci na Fundusz, beda proponowane przez banki. Modyfikacje umow obnizaja szanse oferenta. Co do zasady negocjacje dotyczyc beda wiec ceny (wynagrodzenia) za przenoszone sekurytyzowane wierzytelnosci i katalogu wad prawnych. Elementami niepodlegajacymi negocjacjom beda m.in.: nazwa umowy i sformulowania uzyte dla okreslenia stron, ktore to elementy beda wewnetrznymi wymogami poszczegolnych bankow.

Zawierane przez strony umowy nie beda roznily sie pomiedzy soba w zakresie istoty (dotyczacych przeniesienia sekurytyzowanych wierzytelnosci w ramach procesu sekurytyzacji), a jedynie w zakresie charakterystyk przenoszonych sekurytyzowanych wierzytelnosci czy stosowanej terminologii, w tym uzywanej do oznaczenia stron umowy (cedent i cesjonariusz, bank/zbywca i nabywca, sprzedawca i kupujacy), wynagrodzenia za nabywane sekurytyzowane wierzytelnosci (cena i wynagrodzenie) czy nazwy umowy (umowa sprzedazy, umowa przelewu wierzytelnosci, umowa cesji).

Niezaleznie od powyzszego istotne jest, iz transakcje dotyczace sekurytyzowanych wierzytelnosci wymagac beda kazdorazowo uczestnictwa okreslonych stron (inicjator sekurytyzacji, Fundusz, inwestorzy Funduszu) oraz dokonania okreslonych czynnosci faktycznych i prawnych (m.in. wytypowania puli sekurytyzowanych wierzytelnosci, wyceny sekurytyzowanych wierzytelnosci, przeprowadzenie due dilligence, pozyskania srodkow finansowych, w tym takze poprzez emisje certyfikatow lub obligacji, zawarcie umowy przenoszacej prawa z sekurytyzowanych wierzytelnosci). Za wyjatkiem scisle okreslonych przypadkow umowy te nie beda przewidywaly cesji zwrotnej oraz postanowien pozwalajacych na zmiane umowionego wynagrodzenia z uwagi na brak osiagniecia zakladanych zyskow (brak splaty wierzytelnosci z uwagi na niewyplacalnosc dluznika). Ryzyko ekonomiczne zwiazane ze splata sekurytyzowanych wierzytelnosci przechodzic bedzie na Fundusz, z chwila ich cesji. Nabycie wierzytelnosci przez Wnioskodawce prowadzone bedzie zawsze na wlasny rachunek oraz obejmowac bedzie przejecie wszelkich praw i obowiazkow wynikajacych z sekurytyzowanych wierzytelnosci. Wraz z przejeciem sekurytyzowanych wierzytelnosci Wnioskodawca bedzie wchodzil w miejsce dotychczasowego wierzyciela i przejmowal bedzie wszystkie korzysci i ryzyka z tym zwiazane.

Podobne umowy zawierane beda takze z inicjatorami sekurytyzacji bedacymi podmiotami niebankowymi (dostawcami mediow, firmami ubezpieczeniowymi, pozyczkowymi czy SKOKami).

W zwiazku z powyzszym zadano m.in. nastepujace pytanie:

Czy umowy, ktorych przedmiotem bedzie przeniesienie sekurytyzowanych wierzytelnosci, ktore beda zawierane z inicjatorami sekurytyzacji w przyszlosci, stanowic beda czynnosc podlegajaca opodatkowaniu podatkiem od czynnosci cywilnoprawnych...

Zdaniem Wnioskodawcy opisane umowy, ktore NSFIZ bedzie zawieral w przyszlosci stanowic beda umowy sekurytyzacji wierzytelnosci, przez co nie beda podlegac opodatkowaniu podatkiem od czynnosci cywilnoprawnych.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 wrzesnia 2000 r. o podatku od czynnosci cywilnoprawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 626, ze zm.) opodatkowaniu podatkiem od czynnosci cywilnoprawnych podlegaja okreslone tam czynnosci cywilnoprawne. Naleza do nich m.in. umowy sprzedazy oraz zamiany rzeczy i praw majatkowych czy umowy pozyczki.

Na gruncie omawianej ustawy, ustawodawca wprowadzil zatem zasade enumeratywnego okreslenia czynnosci podlegajacych opodatkowaniu podatkiem od czynnosci cywilnoprawnych. Ustawodawca, wprowadzajac zamkniety katalog czynnosci podlegajacych opodatkowaniu, wylaczyl od opodatkowania czynnosci, ktore nie zostaly wyraznie wskazane w przepisie. Oznacza to, ze czynnosci niewymienione w ustawowym katalogu nie podlegaja opodatkowaniu, nawet gdy wywoluja skutki w sferze gospodarczej takie same badz podobne do skutkow czynnosci cywilnoprawnych, ktore zostaly w nim wyliczone.

Jednoczesnie ustawowe wyliczenie zostalo wzmocnione zasada zgodnie, z ktora o kwalifikacji okreslonej czynnosci prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej tresc (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa.

Tym samym, jezeli strony zawieraja umowe i ukladaja stosunki w jej ramach w okreslony sposob, to dla oceny, czy powstanie obowiazek podatkowy w podatku od czynnosci cywilnoprawnych, w zwiazku z zawarciem takiej umowy (dokonaniem takiej czynnosci prawnej), miarodajne beda wynikajace z tej umowy prawa i obowiazki stron, pozwalajace na jej kwalifikacje pod wzgledem prawnym.

Oznacza to, ze sam fakt wystepowania w danej umowie elementow pewnych podobienstw do umow wymienionych w katalogu zamieszczonym w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynnosci cywilnoprawnych nie upowaznia do zrownywania danej umowy z umowa wymieniona w ustawie o podatku od czynnosci cywilnoprawnych i opodatkowania tej czynnosci podatkiem od czynnosci cywilnoprawnych.

Odnoszac sie do sekurytyzacji nalezy wskazac, iz zostala ona wprowadzona do polskiego porzadku prawnego wraz z wejsciem w zycie ustawy o funduszach inwestycyjnych.

W uzasadnieniu (druk sejmowy nr 1773 z dnia 15 lipca 2003 r.) wskazano, iz glownym celem wprowadzenia owych regulacji bylo m.in. dostosowanie polskich przepisow do dwoch dyrektyw unijnych Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 stycznia 2002 roku tj.: dyrektywy nr 2001/107/EC o koordynacji ustaw, aktow normatywnych nizszego rzedu i przepisow administracyjnych dotyczacych podmiotow zbiorowych inwestycji w zbywalne papiery wartosciowe (PZIZPW) oraz dyrektywy 2001/108/EC o koordynacji ustaw, aktow normatywnych nizszego rzedu i przepisow administracyjnych dotyczacych podmiotow zbiorowych inwestycji w zbywalne papiery wartosciowe (PZIZPW) w odniesieniu do inwestycji dotyczacych podmiotow zbiorowego inwestowania.

Skutkiem powyzszego bylo m.in. zaproponowanie w ustawie o funduszach inwestycyjnych rozwiazan majacych na celu uruchomienie na polskim rynku procesu sekurytyzacji wierzytelnosci przy wykorzystaniu funduszy inwestycyjnych.

Do tego celu zostal powolany fundusz sekurytyzacyjny, ktory jako podmiot nadzorowany przez Komisje Nadzoru Finansowego, mial gwarantowac zarzadzanie ulokowanymi przez inwestorow srodkami finansowymi w sposob przejrzysty i profesjonalny.

Transakcja sekurytyzacji zostala okreslona jako transakcja polegajaca na prawnym i ekonomicznym wyodrebnieniu wierzytelnosci, w oparciu o ktore zostana wyemitowane papiery wartosciowe. Oznacza to, ze zaspokojenie roszczen inwestorow w zakresie objetych lub nabytych przez nich papierow wartosciowych, bedzie nastepowac z uzyskanych przez fundusz wplywow z tytulu wierzytelnosci.

Ekonomiczne i prawne wyodrebnienie wyselekcjonowanej przez inicjatora wierzytelnosci lub puli wierzytelnosci moze byc dokonane na dwa sposoby.

Jeden z nich to przeniesienie na fundusz praw do wierzytelnosci (tzw. sekurytyzacja czysta), zas drugi przeniesienie praw do swiadczen z wierzytelnosci, bez zmiany wierzyciela (tzw. sekurytyzacja przez subpartycypacje).

W nastepstwie powyzszego do ustawy o funduszach inwestycyjnych zostaly wprowadzone regulacje charakteryzujace czynnosci zwiazane z sekurytyzacja oraz wskazujace strony i przedmiot tej czynnosci, tj:

1. inicjatora sekurytyzacji ? ktorym jest jednostka samorzadu terytorialnego, zwiazek jednostek samorzadu terytorialnego lub podmiot prowadzacy dzialalnosc gospodarcza, zbywajace funduszowi sekurytyzacyjnemu pule wierzytelnosci albo zobowiazujace sie do przekazywania funduszowi sekurytyzacyjnemu wszystkich swiadczen otrzymanych przez nie z okreslonej puli wierzytelnosci (art. 2 pkt 31 ustawy o funduszach inwestycyjnych);
2. fundusz sekurytyzacyjny, ktorym jest fundusz inwestycyjny zamkniety dokonujacy emisji certyfikatow inwestycyjnych w celu zgromadzenia srodkow na nabycie wierzytelnosci, w tym wierzytelnosci finansowanych ze srodkow publicznych w rozumieniu odrebnych przepisow, lub praw do swiadczen z tytulu okreslonych wierzytelnosci (art. 183 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych);
3. sekurytyzowane wierzytelnosci ? wierzytelnosci stanowiace przedmiot lokat funduszu sekurytyzacyjnego oraz wierzytelnosci wyodrebnione przez inicjatora sekurytyzacji albo inny podmiot, ktory zawarl z funduszem umowe zobowiazujaca go do przekazywania funduszowi swiadczen uzyskanych w zwiazku z tymi wierzytelnosciami (art. 2 pkt 32 ustawy o funduszach inwestycyjnych);
4. umowy zobowiazujacej do nabycia wierzytelnosci, puli wierzytelnosci przez fundusz sekurytyzacyjny ? umowy, ktora powinna zostac zawarta w formie pisemnej pod rygorem niewaznosci (art. 183 ust. 5 ustawy o funduszach inwestycyjnych).

Powolane powyzej argumenty i regulacje prawne zawarte w ustawie o funduszach inwestycyjnych oraz Prawie bankowym a takze szczegolny powod wprowadzenia tych regulacji do polskiego porzadku prawnego, dowodza iz zawierane przez Fundusz umowy o sekurytyzacje stanowic beda swoiste i odrebne umowy spelniajace przeslanki umow o charakterze nazwanym.

W umowach tych istnieja bowiem okreslone cechy odnoszace sie do tresci swiadczenia, podmiotow w nim uczestniczacych, relacji swiadczen do siebie, jak rowniez wymogow odnoszacych sie do zawarcia umowy tj.:

1. wyroznienie umowy o sekurytyzacje na podstawie obowiazujacych norm prawnych (ustawy o funduszach inwestycyjnych, Prawo bankowe);
2. stosunek zobowiazaniowy w ramach umowy o sekurytyzacje znamionuja takie elementy jak podmioty (fundusz sekurytyzacyjny ? art. 2 pkt 31 ustawy o funduszach inwestycyjnych, inicjator sekurytyzacji ? art. 2 pkt 31 ustawy o funduszach inwestycyjnych; w przypadku banku dodatkowo ? art. 92a ust. 1 Prawa bankowego), tresc swiadczenia (m.in. art. 2 pkt 32 ustawy o funduszach inwestycyjnych, art. 92a ust. 1 Prawa bankowego, art. 183 ust. 4 ustawy o funduszach inwestycyjnych) oraz relacje swiadczen do siebie (w przypadku umowy o sekurytyzacje przelew);
3. jej nazwa zostala sformulowana w przepisach prawnych (np. przywolane art. 2 pkt 31 i 32 ustawy o funduszach inwestycyjnych, art. 183 ust. 4 ustawy o funduszach inwestycyjnych).

Wobec powyzszego, w ocenie Wnioskodawcy okreslona w ww. przepisach umowa o sekurytyzacje nie odpowiada zadnej z czynnosci cywilnoprawnych zdefiniowanych w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. ? Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz. 121, ze zm.), wymienionych w katalogu czynnosci cywilnoprawnych opodatkowanych podatkiem od czynnosci cywilnoprawnych.

Jak wskazano na wstepie, o kwalifikacji okreslonej czynnosci prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu podatkiem o czynnosci cywilnoprawnych decyduje jej tresc (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. To istnienie okreslonych cech odnoszacych sie do tresci swiadczenia, podmiotow w nim uczestniczacych, relacji swiadczen do siebie oraz wymogow dla zawieranej umowy, decyduje zgodnie z pogladem doktryny o istnieniu umowy nazwanej (tak: Z. Radwanski, ?Teoria umow?, Warszawa 1977 r.).

Majac na uwadze kompleksowy charakter umowy o sekurytyzacje poszczegolne elementy tej umowy nie powinny podlegac opodatkowaniu podatkiem od czynnosci cywilnoprawnych, nawet jesli okazalyby sie podobne (w zakresie essentialia negotii) do umow wymienionych w katalogu z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynnosci cywilnoprawnych. Oznacza to, ze niezaleznie od nazwy zawieranych w przyszlosci przez Fundusz umow (umowa przelewu, cesji, czy sprzedazy wierzytelnosci), istnienie w nich okreslonych elementow charakterystycznych i wlasciwych dla umow o sekurytyzacje, przesadza o zaliczeniu ich do tej grupy umow. Wszelkie czynnosci dokonywane w ramach tych umow stanowic beda wylacznie ich elementy skladowe, ktore nie moga byc kwalifikowane jako samodzielne czynnosci cywilnoprawne. Tym samym umowy te pozostana poza zakresem zastosowania ustawy o podatku od czynnosci cywilnoprawnych.

Na potwierdzenie swojego stanowiska Wnioskodawca przywolal stanowiska zaprezentowane przez organy podatkowe w wydanych interpretacjach indywidualnych jak rowniez wyrok Wojewodzkiego Sadu Administracyjnego w Szczecinie z 2 lipca 2015 r., sygn. I SA/Sz 483/15.

W swietle obowiazujacego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszlego uznaje sie za prawidlowe.

Na wstepie zaznacza sie, ze przedmiotem niniejszej interpretacji jest ocena stanowiska Wnioskodawcy dotyczacego podatku od czynnosci cywilnoprawnych w zakresie skutkow podatkowych przeniesienia wierzytelnosci opartej na umowie o sekurytyzacje w zwiazku z przedstawionym zdarzeniem przyszlym. W zakresie stanu faktycznego wydano odrebna interpretacje.

Zgodnie z przepisem art. 14c ? 1 Ordynacji podatkowej w zwiazku z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 10 wrzesnia 2015 r. o zmianie ustawy ? Ordynacja podatkowa oraz niektorych innych ustaw (Dz.U., poz. 1649) interpretacja indywidualna zawiera ocene stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Mozna odstapic od uzasadnienia prawnego, jezeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidlowe w pelnym zakresie.

Majac powyzsze na wzgledzie, stosownie do powolanego art. 14c ? 1 odstapiono od oceny prawnej stanowiska Wnioskodawcy.

Wobec powyzszego, stanowisko Wnioskodawcy nalezalo uznac za prawidlowe.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszlego przedstawionego przez Wnioskodawce i stanu prawnego obowiazujacego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysluguje prawo do wniesienia skargi na niniejsza interpretacje przepisow prawa podatkowego z powodu jej niezgodnosci z prawem. Skarge wnosi sie do Wojewodzkiego Sadu Administracyjnego w Gdansku, al. Zwyciestwa 16/17, 80-219 Gdansk, po uprzednim wezwaniu na pismie organu, ktory wydal interpretacje w terminie 14 dni od dnia, w ktorym skarzacy dowiedzial sie lub mogl sie dowiedziec o jej wydaniu ? do usuniecia naruszenia prawa (art. 52 ? 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi ? Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.). Skarge do WSA wnosi sie (w dwoch egzemplarzach ? art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doreczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usuniecia naruszenia prawa, a jezeli organ nie udzielil odpowiedzi na wezwanie, w terminie szescdziesieciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 ? 2 ww. ustawy).

Skarge wnosi sie za posrednictwem organu, ktorego dzialanie lub bezczynnosc sa przedmiotem skargi (art. 54 ? 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Bialej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biala.

Wniosek ORD-IN (PDF)

Treść w pliku PDF 906 kB

Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach