Temat interpretacji
Czy podatnik będzie zobowiązany do zapłaty podatku od spadków i darowizn w sytuacji otrzymania przysporzenia majątkowego na podstawie podpisanej z ojcem umowy o zwolnienie z długu przyjmującej postać darowizny, jeżeli zgłosi do Urzędu Skarbowego zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn?
ZMIANA INTERPRETACJI INDYWIDUALNEJ
Na podstawie art. 14e ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.) Minister Finansów, z urzędu, dokonuje zmiany interpretacji indywidualnej wydanej w dniu 16 lipca 2009 r. Nr IPPB2/436-137/09-2/AF przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego w imieniu Ministra Finansów na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.), dotyczącej opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn czynności zwolnienia z długu. Minister Finansów stwierdza, iż stanowisko zawarte we wniosku z dnia 15 kwietnia 2009 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, złożonym przez Pana Dariusza K. - dalej zwanym Wnioskodawcą jest prawidłowe.
UZASADNIENIE
W dniu 23.04.2009 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn umowy nieodpłatnego zwolnienia z długu.
W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.
Wnioskodawca Dariusz K. zawarł ze swoim ojcem Tadeuszem K. umowy pożyczek w latach 2005 2006. Pożyczkodawca przekazywał poszczególne pożyczki na rachunek bankowy pożyczkobiorcy.
Od powyższych umów został zapłacony podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2% wartości każdej pożyczki. Strony postanowiły w umowie, iż termin zwrotu pożyczek wraz z odsetkami przypada na rok 2017.
Strony planują zmienić termin zwrotu pożyczek, tak, aby wszystkie wierzytelności wraz z odsetkami stały się wymagalne, a następnie zawrzeć umowy zwolnienia z długu pod tytułem darmym. Umowa o zwolnienie z długu będzie obejmować kwoty udzielonych pożyczek oraz naliczonych do dnia zwolnienia z długu odsetek. Umowa ta będzie zawarta w formie pisemnej na podstawie art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) dalej zwanej Kodeksem cywilnym zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. W przypadku nieodpłatnego zwolnienia z długu, do formy umowy należy stosować przepisy Kodeksu cywilnego o darowiźnie (art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego). W ocenie Wnioskodawcy, gdy zwolnienie z długu przyjmuje postać darowizny, darowizna wywrze skutek, stosownie do art. 890 § 1 zdanie 2, choćby oświadczenie darczyńcy nie zostało złożone w formie aktu notarialnego. Zdaniem Wnioskodawcy zwolnienie z długu jako czynność rozporządzająca może być dokonane pod tytułem darmym. W tym wypadku przyjmuje ona postać darowizny. Darowizną jest też zwolnienie z długu. Przedmiotem darowizny mogą być również prawa majątkowe, a takim prawem majątkowym jest zwolnienie z długu.
Zgodnie z komentarzem do ustawy o podatku od spadków i darowizn autorstwa Grzegorza Borkowskiego, przedmiot darowizny mogą stanowić pieniądze, nieruchomości, rzeczy ruchome, a także zbywalne prawa majątkowe (np. użytkowanie wieczyste, ograniczone prawa rzeczowe, prawa wynikające z autorstwa, patentów, wynalazku, prawa nabyte w drodze spadku). Darowizną jest również przelew wierzytelności oraz zwolnienie z długu, a także przejęcie długu.
Wnioskodawca w związku z faktem, że umowa zwolnienia z długu przyjmująca postać darowizny będzie przekraczać kwotę 9.637 zł, zgłosi w terminie sześciu miesięcy wszystkie umowy do właściwego urzędu skarbowego.
W związku z powyższym zadano następujące pytanie:
Czy Wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty podatku od spadków i darowizn w sytuacji otrzymania przysporzenia majątkowego na podstawie podpisanej z ojcem umowy o zwolnienie z długu przyjmującej postać darowizny, jeżeli złoży do Urzędu Skarbowego zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768) dalej zwanej upsd...
Stanowisko Wnioskodawcy
W ocenie Wnioskodawcy, darowizna której przedmiotem jest zwolnienie z długu wynikającego z umów pożyczek nie spowoduje powstania obowiązku zapłaty podatku od spadków i darowizn po stronie nabywcy.
Zdaniem Wnioskodawcy, będzie on korzystał ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn, gdyż zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd, uzyska, przez zawarcie umowy o zwolnienie z długu będącej darowizną, przysporzenie od swojego ojca, a jednocześnie dopełni obowiązku terminowego zgłoszenia tej umowy do urzędu skarbowego.
Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż do opisanego wyżej zdarzenia przyszłego nie będzie miał zastosowania art. 4a ust. 1 pkt 2 upsd, gdyż przedmiotem darowizny nie są środki pieniężne, a substrat pieniądza polegający na umorzeniu zobowiązania wynikającego z umów pożyczek.
Stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie
Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji wydanej w dniu 16 lipca 2009 r. Nr IPPB2/436-137/09-2/AF stwierdził, iż stanowisko wnioskodawcy jest nieprawidłowe.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 upsd, podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, m.in. tytułem darowizny.
Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie będzie miała miejsca darowizna ze strony ojca na rzecz Wnioskodawcy. Między stronami istnieje bowiem stosunek prawny wynikający z zawartych wcześniej umów pożyczek. A zatem zwolnienie z długu nie może stanowić darowizny, ponieważ darowizna jest odrębną czynnością uregulowaną w Kodeksie cywilnym.
Reasumując, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie stwierdził, iż czynność przedstawiona we wniosku nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. W związku z powyższym do przedstawionego zdarzenia przyszłego nie będzie miało zastosowania zwolnienie określone w art. 4a upsd.
Minister Finansów po dokonaniu analizy akt sprawy stwierdza, co następuje.
Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, iż wnioskodawca wraz z ojcem (pożyczkodawcą) zamierza zawrzeć umowę nieodpłatnego zwolnienia z długu pożyczkobiorcy, powstałego w związku z zawarciem umów pożyczek w latach 2005-2006. Umowa ta, zgodnie z wolą stron przyjmie postać darowizny.
Instytucja zwolnienia z długu, która została uregulowana w części ogólnej zobowiązań, art. 508 Kodeksu cywilnego, nie stanowi typu umowy. Jej kwalifikacja prawna zależy od przyczyny, dla której wierzyciel decyduje się umniejszyć swój majątek na korzyść dłużnika. Zgodnie z art. 508 Kodeksu cywilnego zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. Oznacza to, iż zwolnienie z długu jest czynnością dwustronną o charakterze rozporządzającym, zawartą między wierzycielem, a dłużnikiem.
Z prawnego punktu widzenia, przysporzenia dokonywane są w celu zwolnienia się z istniejącego zobowiązania (causa solvendi), dążenia do uzyskania świadczenia od drugiej strony (causa obligandi vel acquirendi) albo obdarowania (causa donandi). W zależności od przyczyny oraz woli stron umowy, zwolnienie z długu może być nieodpłatne albo odpłatne.
Najczęstszą przyczyną nieodpłatnego zwolnienia z długu jest causa donandi. W tych przypadkach zwolnienie z długu zostaje dokonane przez zawarcie umowy darowizny uregulowanej w przepisach art. 888 i n. Kodeksu cywilnego.
Zaznaczyć przy tym należy, że nie każde nieodpłatne zwolnienie z długu będzie dokonane na podstawie umowy darowizny. Zakwalifikowanie czynności nieodpłatnego zwolnienia z długu do konkretnego rodzaju umowy zależy od szczegółowego stanu faktycznego i postanowień tej umowy. Może być ono bowiem uzależnione od spełnienia określonych przesłanek lub stanowić część szerszego porozumienia lub ugody.
W związku z powyższym, nie można się zgodzić z twierdzeniem Dyrektora Izby Skarbowej, iż każde zwolnienie z długu nie stanowi darowizny i nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn oraz, że do przedstawionego zdarzenia przyszłego nie będzie miało zastosowania zwolnienie określone w art. 4a upsd.
Podatkowi od spadków i darowizn, zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 upsd, podlega nabycie przez osoby fizyczne rzeczy lub praw majątkowych tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy. Podatnikiem podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia rzeczy i praw majątkowych tytułem darowizny jest obdarowany.
Obdarowany może skorzystać ze zwolnienia określonego w art. 4a upsd, jeżeli darczyńcą jest jego małżonek, zstępny, wstępny, pasierb, rodzeństwo, ojczym lub macocha oraz zgłosi nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy od dnia złożenia oświadczenia przez darczyńcę w formie aktu notarialnego, albo od dnia spełnienia przyrzeczonego świadczenia (art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd). W przypadku, gdy przedmiotem darowizny są środki pieniężne, w celu zastosowania powyższego zwolnienia, podatnik jest również zobowiązany do udokumentowania otrzymania tych środków dowodem przekazania jego na rachunek bankowy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo kredytową lub przekazem pocztowym (art. 4a ust. 1 pkt 2 upsd).
Z przedstawionego przez Wnioskodawcę zdarzenia przyszłego wynika, iż ojciec Wnioskodawcy zamierza nieodpłatnie zwolnić go z długu. Przyczyną prawną tego zwolnienia ma być umowa darowizny, w wyniku której Wnioskodawca zostanie zwolniony z obowiązku zwrotu przekazanych mu kwot pieniężnych tytułem pożyczki wraz z odsetkami. Umowa darowizny nie będzie sporządzona w formie aktu notarialnego. Obdarowany nie będzie zobowiązany do spełnienia jakiegokolwiek innego świadczenia. Wnioskodawca w związku z faktem, że umowa zwolnienia z długu przyjmująca postać darowizny będzie przekraczać kwotę 9.637 zł, zgłosi w terminie sześciu miesięcy wszystkie umowy do właściwego urzędu skarbowego.
Należy zgodzić się z Wnioskodawcą, iż przedmiotem takiej umowy darowizny nie są środki pieniężne, lecz prawo majątkowe darczyńcy do żądania zwrotu pożyczonych środków pieniężnych w latach 2005 2006 wraz z odsetkami. Zawarcie przedmiotowej umowy darowizny odniesie skutek w postaci zwolnienia Wnioskodawcy z długu zgodnie z art. 508 Kodeksu cywilnego.
Sumując powyższe należy stwierdzić, iż przedstawione w zdarzeniu przyszłym nabycie prawa majątkowego tytułem darowizny, której wynikiem jest zwolnienie z długu obdarowanego, będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Jeżeli podatnik spełni warunki określone w art. 4a ust. 1 upsd, będzie zwolniony z obowiązku zapłaty tego podatku.
Z powyższych względów należało uznać stanowisko Wnioskodawcy zawarte we wniosku z dnia 15 kwietnia 2009 r. za prawidłowe.
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej z dnia 15 kwietnia 2009 r. i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zmienionej interpretacji.
Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa, po uprzednim wezwaniu na piśmie Ministra Finansów w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o jej wydaniu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się w dwóch egzemplarzach (art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia odpowiedzi Ministra Finansów na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli Minister nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).
Skargę wnosi się za pośrednictwem Ministra Finansów (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Minister Finansów, ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa.
Wniosek ORD-IN
Minister Finansów