Temat interpretacji
Opodatkowanie działu spadku.
Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pani przedstawione we wniosku z dnia 31 grudnia 2012 r. (data wpływu 14 stycznia 2013 r.), uzupełnionym pismem w dniu 5 kwietnia 2013 r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie opodatkowania spłaty otrzymanej tytułem działu spadku jest prawidłowe.
UZASADNIENIE
W dniu 14 stycznia 2013 r. został złożony ww. wniosek, uzupełniony pismem w dniu 5 kwietnia 2013 r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie opodatkowania spłaty otrzymanej tytułem działu spadku.
W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.
Po zmarłym mężu Wnioskodawczyni nabyła z mocy ustawy 1/2 spadku, co potwierdzone zostało postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 16 marca 2009 r. Nabycie spadku zwolnione zostało z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Drugi spadkobierca, syn spadkodawcy, wniósł sprawę do sądu o podział spadku. Na mocy postanowienia sądu w sprawie podziału spadku z dnia 20 kwietnia 2010 r. całość spadku przyznana została drugiemu spadkobiercy z obowiązkiem spłaty na rzecz Wnioskodawczyni w wysokości 78 650 zł. Ponieważ zobowiązany do spłaty nie wykonał ciążącego na nim obowiązku komornik sądowy dokonał sprzedaży jego domu, co potwierdzone zostało postanowieniem sądu w sprawie przeprowadzonej licytacji. Plan podziału środków uzyskanych z egzekucji również zatwierdzony został przez sąd. Zgodnie z nim komornik przelał kwotę w wysokości 59 622 zł 76 gr na rachunek bankowy Wnioskodawczyni.
Wobec powyższego zadano następujące pytanie:
Czy od spłaty uzyskanej przez Wnioskodawczynię, a pochodzącej z egzekucji, powinien zostać zapłacony podatek...
Zdaniem Wnioskodawczyni nie ma obowiązku zapłaty podatku od spadków i darowizn od otrzymanej spłaty.
W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.
W myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768 ze zm.) podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:
- dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;
- darowizny, polecenia darczyńcy;
- zasiedzenia;
- nieodpłatnego zniesienia współwłasności;
- zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;
- nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.
Stosownie natomiast do ust. 2 ww. przepisu podatkowi podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci.
Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawczyni nabyła po zmarłym mężu, na podstawie ustawy, 1/2 spadku. Drugim spadkobiercą był syn spadkodawcy. Na mocy postanowienia sądu w sprawie działu spadku całość spadku przyznana została drugiemu spadkobiercy z obowiązkiem spłaty na rzecz Wnioskodawczyni. Ponieważ zobowiązany do spłaty nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, komornik dokonał sprzedaży mieszkania do niego należącego oraz wypłacił Wnioskodawczyni, zgodnie z planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji, kwotę 59 662 zł 76 gr.
Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, że określony w zacytowanym przepisie przedmiot opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn wskazuje, iż jest nim co do zasady nieodpłatne nabycie własności rzeczy i praw majątkowych, wyłącznie z tytułów w nim wymienionych. Istota ekonomiczna tego podatku tkwi w przyroście majątkowym podatnika, a konkretnie we wzbogaceniu podatnika na skutek przejęcia majątku pod tytułem darmym. Koncentruje się on nie tyle na prawnym akcie obrotu, co na będącym jego następstwem wzbogaceniu podatnika. Powyższe oznacza z kolei, że nabycie, nawet nieodpłatne, do którego nie dochodzi na podstawie jednego z tytułów wymienionych w art. 1 nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
Wobec tego dla stwierdzenia, czy otrzymanie spłaty tytułem działu spadku podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn konieczne jest rozstrzygnięcie, czy dział spadku stanowi czynność odmienną od dziedziczenia, czy też instytucja ta zawiera się w pojęciu dziedziczenia.
W związku z tym wyjaśnić należy, że stosownie do art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.) prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. W myśl art. 924 ww. ustawy, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast stosownie do przepisu art. 925 tej ustawy spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.
Z kolei dział spadku polega na zniesieniu wspólności majątku spadkowego. Jak wynika bowiem z art. 1035 Kodeksu cywilnego jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów niniejszego tytułu. Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców (art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego). Z powyższego wynika więc, że dział spadku jest instytucją odrębną od dziedziczenia, rozumianego jako nabycie rzeczy i praw majątkowych w drodze spadku i stanowi jego konsekwencję.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić więc należy, że otrzymanie przez Wnioskodawczynię, na skutek przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, spłaty tytułem działu spadku, nie stanowi nabycia, które powodowałoby powstanie obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn. Nabycie takie nie zostało bowiem wymienione w określającym przedmiot opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn art. 1, a zgodnie z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Oznacza to, że jeżeli określona czynność nie została wskazana w ustawie (w tym wypadku w ustawie o podatku od spadków i darowizn), to jej dokonanie nie może powodować powstania obowiązku podatkowego. W związku z tym Wnioskodawczyni nie ma obowiązku zapłaty podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia środków pieniężnych stanowiących spłatę związaną z działem spadku.
Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, ul. E. Plater 1, 10-562 Olsztyn po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).
Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.
Wniosek ORD-IN
Treść w pliku PDF 2 MB
Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy