Temat interpretacji
w zakresie skutków podatkowych przymusowego wykupu akcji
Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.) oraz § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 643) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działający w imieniu Ministra Rozwoju i Finansów stwierdza, że stanowisko - przedstawione we wniosku z dnia 27 października 2016 r. (data wpływu 27 października 2016 r.) uzupełnionym pismem z dnia 28 października 2016 r. (data wpływu 2 listopada 2016 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych przymusowego wykupu akcji - jest prawidłowe.
UZASADNIENIE
W dniu 27 października 2016 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych przymusowego wykupu akcji.
We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.
Większościowy Akcjonariusz Z. Spółka Akcyjna (dalej: Spółka, Wnioskodawca) posiadający ponad 99,0% akcji zamierza przeprowadzić przymusowy wykup akcji akcjonariuszy mniejszościowych zgodnie z art. 418 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks Spółek Handlowych (dalej: ksh). W związku z powyższym zwołał Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Spółki (dalej: NZWA) w celu wyboru Biegłego Rewidenta dla ustalenia wartości rynkowej akcji. Planuje się, że w listopadzie 2016 NWZA podejmie uchwałę o przymusowym wykupie przez akcjonariusza większościowego akcji Spółki od części akcjonariuszy mniejszościowych. Akcje akcjonariusza większościowego reprezentują 99,00251% kapitału zakładowego Wnioskodawcy, a 778 akcjonariuszy mniejszościowych, których akcje podlegać mają wykupowi 0,09009% (dalej: Akcjonariusze Mniejszościowi). Przedmiotem przymusowego wykupu objęte będą 63.986 akcje imienne Spółki (Akcje Wykupywane), należące do Akcjonariuszy Mniejszościowych. Cena wykupu akcji zostanie ustalona przez biegłego rewidenta wybranego już przez NZWA. Zarząd Spółki zostanie upoważniony przez NZWA, które ma być zwołane w listopadzie do podjęcia wszelkich niezbędnych działań mających na celu wykonanie uchwały. Akcje Spółki nigdy nie były dopuszczone do publicznego obrotu papierami wartościowymi. W roku 1996 w ramach ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych majątek zlikwidowanego Przedsiębiorstwa Państwowego Z. wniesiony został do nowo utworzonej Spółki, w której w 100% udziały objął Skarb Państwa. W kolejnych latach Skarb Państwa w ramach umowy prywatyzacyjnej przekazał nieodpłatnie pracownikom i byłym pracownikom część swoich udziałów. W roku 1999 w związku z przekształceniem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w spółkę akcyjną pracownicy, którzy nie wyrazili zgody na sprzedaż posiadanych udziałów, stali się akcjonariuszami przekształconej spółki. Zgodnie z postanowieniami ksh zarówno uchwała o przymusowym wykupie akcji, jak i cena wykupu będzie podlegała ogłoszeniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Zgodnie z procedurą przymusowego wykupu, w terminie jednego miesiąca od dnia ogłoszenia uchwały NZWA, akcjonariusze mniejszościowi powinni złożyć w siedzibie Spółki dokumenty akcji podlegające przymusowemu wykupowi. Informacja o tym obowiązku podana zostanie zgodnie z przepisami ksh poprzez ogłoszenie w Monitorze Sądowym. Ponadto Zarząd zamierza dodatkowo do wszystkich akcjonariuszy mniejszościowych wysłać pisma informujące o konieczności złożenia tych dokumentów w Spółce. Po wpłaceniu ceny wykupu przez akcjonariusza większościowego część akcji zostanie wykupiona od Akcjonariuszy Mniejszościowych, którzy złożą dokumenty akcji przez Zarząd Spółki na rzecz akcjonariusza większościowego, a ci Akcjonariusze Mniejszościowi otrzymają cenę wykupu. Biorąc pod uwagę liczbę Akcjonariuszy Mniejszościowych, istnieje duże prawdopodobieństwo, że nie wszyscy złożą w Spółce w obowiązującym terminie dokumenty akcji. Zarząd dokona ogłoszenia w Monitorze Sądowym albo wyśle ponowne pisma o konieczności złożenia dokumentów akcji w Spółce z zagrożeniem ich unieważnienia w przypadku, gdy nie zostaną złożone. Zgodnie z art. 358 ksh akcjonariusze powinni złożyć w Spółce dokumenty akcji w terminie 2 tygodni od ukazania się ogłoszenia w Monitorze Sądowym lub dnia otrzymania odpowiedniego listu poleconego. Akcje Akcjonariuszy Mniejszościowych, którzy nie złożą akcji po powtórnym zawiadomieniu, zostaną unieważnione na podstawie art. 418 ksh w związku z art. 358 ksh. Zarząd Spółki przeniesie na akcjonariusza większościowego własność wykupionych akcji, a w miejsce unieważnionych dokumentów akcji, pod tymi samymi numerami emisyjnymi akcjonariuszowi większościowemu nowe dokumenty akcji. Do Akcjonariuszy Mniejszościowych, których dokumenty akcji będą unieważnione Zarząd Spółki wyśle pisma z informacją o unieważnieniu ich dokumentów akcji oraz z wezwaniem do odbioru ceny wykupu. Cena wykupu zostanie zdeponowana w kasie Spółki. Po ogłoszeniu w Monitorze Sądowym i wysłaniu pism Zarząd przyjmuje, że akcjonariusze zostali skutecznie zawiadomieni.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania.
Czy przymusowy wykup akcji albo któryś jego element jest przedmiotem opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej: upcc)?
Niniejsza interpretacja dotyczy pytania nr 1 w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych. W zakresie pytań nr 2 i 3 dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Zdaniem Wnioskodawcy, przymusowy wykup akcji dokonywany wykup akcji dokonywany w trybie art. 418 Kodeksu spółek handlowych nie podlega opodatkowaniu podatkiem PCC.
Uzasadnienie do stanowiska do pytanie 1
Przymusowy wykup akcji nie stanowi umowy sprzedaży w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 1 upcc. Art. 1 ust. 1 pkt 1 upcc zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu pcc. Oznacza to, że opodatkowaniu pcc mogą podlegać jedynie czynności cywilnoprawne w nim wymienione. Katalog ten nie wymienia przymusowego wykupu akcji. Ponadto, czynności przymusowego wykupu akcji nie można zakwalifikować jako sprzedaży albo zamiany rzeczy lub praw, stanowi bowiem ta czynność szczególny rodzaj umowy nienazwanej, w sposób ścisły związanej ze stosunkiem uczestnictwa w spółce. Przymusowy wykup akcji jest instytucją prawa spółek handlowych, a nie prawa cywilnego. Zgodnie z art. 535 Kodeksu cywilnego przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.
Przymusowego wykupu akcji nie sposób uznać za zawarcie umowy. Żaden z przepisów upcc (ani innej ustawy podatkowej) nie pozwala przyjąć, że użyte w powołanym wyżej art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a upcc określenie umowa dotyczy innego zakresu pojęciowego, niż zdefiniowane na gruncie przepisów prawa cywilnego. Przeprowadzenie przymusowego wykupu akcji zgodnie z procedurą przewidziana w art. 418 ksh nie stanowi ani nie prowadzi do zawarcia umowy sprzedaży. Przymusowy wykup akcji jest specyficzną formą przeniesienia własności akcji na innego akcjonariusza. Akcje Akcjonariuszy Mniejszościowych zostaną poddane procedurze wykupu uchwałą NZWA, za cenę ustaloną przez biegłego. Akcjonariusze Mniejszościowi nie decydują ani o samym przeniesieniu akcji, ani o cenie wykupu. Przeciwnie, sam charakter przymusowego wykupu wyklucza dobrowolność po stronie Akcjonariuszy Mniejszościowych. A umowy cywilnoprawne, w tym umowa sprzedaży, zakładają dobrowolność ich zawierania, która stanowi wypełnienie zasady swobody umów. Wszelkie wyjątki w tym zakresie wynikają wprost z odpowiednich przepisów i ze swej istoty są wykładane zawężająco, jak przykładowo orzeczenia sądów powszechnych, zastępujące w pewnych okolicznościach oświadczenia stron umowy. Stanowisko to zostało potwierdzone w wyroku z 28 października 2009 r. (sygn. akt II FSK 870/08), NSA orzekł, że przeprowadzenie przymusowego wykupu akcji zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 418 ksh nie prowadzi do zawarcia umowy sprzedaży. Podobnie orzekł WSA w Gliwicach w wyroku z 29 stycznia 2008 r., stwierdzając, że dokonywany w trybie art. 418 ksh przymusowy wykup akcji nie stanowi umowy sprzedaży w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a upcc. Stanowisko to znajduje potwierdzenie także w nowszym orzecznictwie. Przykładowo, w wyroku z 12 lutego 2015 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1180/14 WSA w Warszawie stwierdził, że przymusowy wykup akcji tym różni się od umowy sprzedaży, że element zgodnego oświadczenia woli stron właściwy dla umów sprzedaży zostaje zastąpiony aktem jednostronnym i arbitralnym (art. 418 k.s.h.). Akcjonariusz mniejszościowy, którego akcje zostały objęte przymusowym wykupem nie ma wpływu na podjęcie decyzji w sprawie zbycia swoich akcji, dokonanie wyboru nabywcy oraz określenia podstawowego parametru transakcji, jakim jest cena zbywanych akcji. Zobowiązanie do zbycia akcji wynika z uchwały zgromadzenia, a nie z oświadczenia woli stron. W interpretacji z 29 sierpnia 2014 r., nr IPPB2/436-409/14-2/AF, Dyrektor IS w Warszawie stwierdził w podobnej sprawie, że pojęcie ceny zawarte w Kodeksie cywilnym i pojęcie wynagrodzenia określone w ksh nie są pojęciami tożsamymi, dlatego nabycie akcji regulowane przepisami ksh nie jest umową sprzedaży, o której mowa w art. 535 Kodeksu cywilnego, w związku z czym nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Podobnie Dyrektor IS w Bydgoszczy w interpretacji z 25 kwietnia 2014 r., nr ITPB2/436-22/14/DSZ stwierdził, że przymusowy odkup akcji nie może zostać uznany za umowę sprzedaży w rozumieniu art. 535 Kodeksu cywilnego. Nie jest to również inna czynność wymieniona we wskazanym w art. 1 upcc katalogu czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Sprawia to, że czynność przymusowego odkupu akcji nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, iż przedstawiony w niniejszej sprawie przymusowy odkup akcji dokonany przez Wnioskodawcę nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. A zatem Wnioskodawca nie jest podatnikiem podatku od czynności cywilnoprawnych z tego tytułu. Ponadto, przejście prawa własności do akcji i zapłata ceny wykupu stanowią jedynie niektóre z elementów składowych instytucji przymusowego wykupu akcji. Nie wydaje się dopuszczalne wyodrębnienie z procesu określonego w art. 418 ksh pojedynczych elementów (np. uiszczania ceny) i nadawanie im dla celów podatkowych samodzielnego znaczenia. Tym samym brak jest podstaw do uznania przymusowego wykupu akcji jako przedmiotu opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych wskazanego w art. 1 ust. 1 upcc. A zatem, przeprowadzenie przymusowego wykupu akcji nie spowoduje powstania obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.
W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej opisanego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.
Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej, odstąpiono od uzasadnienia prawnego dokonanej oceny stanowiska wnioskodawcy.
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.
Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2016 r., poz. 718). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).
Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1-go Maja 10, 09-402 Płock.
Stanowisko
prawidłowe
Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie