Temat interpretacji

Opodatkowanie częściowego działu spadku.

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 7 czerwca 2013 r. (data wpływu 10 czerwca 2013 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania częściowego działu spadku jest prawidłowe.

UZASADNIENIE

W dniu 10 czerwca 2013 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania częściowego działu spadku.

W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 24 października 2008 r. spadek po zmarłym w dniu 29 lipca 2008 r. Z. R. nabyli żona J. R. oraz dzieci zmarłego A. R., G. R. oraz M. R., każdy w jednej czwartej części. Postępowanie o spis inwentarza po zmarłym toczyło się przez okres prawie czterech lat. W dniu 14 maja 2012 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym sporządził protokół spisu. Według niego w skład majątku spadkowego wchodzą zarówno ruchomości, takie jak broń średniowieczna o łącznej wartości 5.000 zł jak również nieruchomości:

1. zabudowana budynkiem wiatraka, położona w J, gm. K, dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgę wieczystą, o wartości rynkowej ustalonej w wysokości 69.500 zł; wszyscy spadkobiercy są jej właścicielami w 1/4 części;
2. gruntowa zabudowana budynkiem mieszkalnym w zabudowie bliźniaczej, położona w R., gm. M., dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgę wieczystą, o wartości rynkowej ustalonej w wysokości 32.700 zł; Wnioskodawczyni jest właścicielką 5/8 części, pozostali spadkobiercy posiadają po 1/8 części;
3. niezabudowana rolna położona w G., gm. J., dla której Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą, o wartości rynkowej ustalonej w wysokości 34.000 zł; wszyscy spadkobiercy są jej właścicielami w 1/4 części;
4. niezabudowana działka gruntu położona w P., gm. P., dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgę wieczystą, o wartości rynkowej ustalonej w wysokości 3.100 zł; Wnioskodawczyni jest właścicielką 5/8 części, pozostali spadkobiercy posiadają po 1/8 części;
5. lokalowa położona w P., dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgę wieczystą, o wartości rynkowej ustalonej w wysokości 143.100 zł; Wnioskodawczyni jest właścicielką 5/8 części, pozostali spadkobiercy posiadają po 1/8 części;
   
   oraz udziały w nieruchomościach:
6. 1/16 niewydzielonej części nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem gospodarczym, położonej w P., gm. P., dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgę wieczystą, o wartości rynkowej udziału ustalonej w wysokości 3.900 zł; Wnioskodawczyni posiada udział w wysokości 5/128, pozostali spadkobiercy posiadają udziały po 1/128;
7. 3/40 w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym i gospodarczym położonej w O., dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgę wieczystą, o wartości rynkowej udziału ustalonej w wysokości 22.987 zł; wszyscy spadkobiercy odziedziczyli udziały po 2/40.

Spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i praw wchodzących w skład spadku. Nieruchomości, w których Wnioskodawczyni posiada wyższe udziały niż pozostali spadkobiercy, stanowiły współwłasność jej i spadkodawcy na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej.

Obecnie czterech spadkobierców posiadających udziały w każdej nieruchomości chce dokonać częściowego działu spadku, w ten sposób, że:

• M. R. nabędzie na wyłączną własność nieruchomość rolną położoną w G., opisaną w punkcie 3 stanu faktycznego, o wartości 34.000 zł, bez obowiązku spłaty pozostałych współwłaścicieli,

• pozostali spadkobiercy, tj. Wnioskodawczyni, A. R., G. R. nabędą na współwłasność następujące nieruchomości, bez obowiązku spłaty M. R.:
  
  
  1. gruntową położoną w R., opisaną w punkcie 2 stanu faktycznego, o wartości 32.700 zł, gdzie udział Wnioskodawczyni w nieruchomości wyniesie 4/6 (z czego 3/6 były jej własnością przed nabyciem spadku), udział A. R. wyniesie 1/6, a udział G. R. wyniesie 1/6,
  2. niezabudowanej działce gruntu położonej w P., opisanej w punkcie 4 stanu faktycznego, o wartości 3.100 zł, gdzie udział Wnioskodawczyni w nieruchomości wyniesie 4/6 (z czego 3/6 były jej własnością przed nabyciem spadku), udział A. R. wyniesie 1/6, a udział G. R. wyniesie 1/6,
  3. lokalowej położonej w P., opisanej w punkcie 5 stanu faktycznego, udział w wysokości 1/8 o wartości 143.100 zł, gdzie udział Wnioskodawczyni w nieruchomości wyniesie 4/6 (z czego 3/6 były jej własnością przed nabyciem spadku), udział A. R. wyniesie 1/6, a udział G. R. wyniesie 1/6,
  4. gruntowej zabudowanej budynkiem gospodarczym, położonej w P., opisanej w punkcie 6 stanu faktycznego, o wartości 3.900 zł, gdzie udział Wnioskodawczyni w nieruchomości wyniesie 4/96 (z czego 3/96 były jej własnością przed nabyciem spadku), udział A. R. wyniesie 1/96, a udział G. R. wyniesie 1/96.

Przy częściowym dziale spadku nie zostaną podzielone: ruchomości, nieruchomość zabudowana budynkiem wiatraka, opisana w punkcie 1 stanu faktycznego i udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości opisany w punkcie 7 stanu faktycznego. Spadkobiercy są zgodni co do tego, że chcą sprzedać lub fizycznie podzielić między siebie ruchomości, a nieruchomości sprzedać i uzyskaną kwotą wyrównać wartości udziałów, po upływie 5 lat od zakończenia roku podatkowego, w którym spadek nabyli. W konsekwencji żaden ze spadkobierców nie uzyska przysporzenia (przyrostu) majątkowego względem odziedziczonej ułamkowej części masy spadkowej. Ostateczny podział wymaga jednak czasu spadkobiercy nie mają jeszcze kupca. Ponadto E. P., przedstawicielka ustawowa małoletniego M. R., złożyła w sądzie wniosek o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka, a sprawa jest nadal w toku.

Wobec powyższego zadano następujące pytanie w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych:

Czy przedstawionym stanie Wnioskodawczyni powstanie po stronie Wnioskodawczyni obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych...

Zdaniem Wnioskodawczyni, w myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych podatkowi temu podlegają umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności w części dotyczącej spłat lub dopłat. W ocenie Wnioskodawczyni w przedstawionym wyżej stanie faktycznym nie można mówić o spłatach, czy dopłatach. Spadkobiercy chcą bowiem dokonać nieodpłatnego częściowego działu spadku. Ostateczny podział, tj. sprzedaż nieruchomości wiatraka i podzielenie się uzyskaną kwotą w taki sposób, że dojdzie do wyrównania wartości odziedziczonych udziałów nie rodzi obowiązku podatkowego. Spłatą jest bowiem wyrażona w sumie pieniężnej równowartość udziału we wspólnym prawie. Dopłatą natomiast jest wyrównanie różnicy między wartością udziału spadkowego a wartością w chwili ustania wspólności majątku spadkowego - przyznanej współuprawnionemu części rzeczy. W przedstawionym powyżej stanie faktycznym, suma pieniężna uzyskana ze sprzedaży wiatraka, którą podzielą się spadkobiercy i która ostatecznie doprowadzi do wyrównania wartości udziałów odziedziczonych przez spadkobierców pochodzi z majątku spadkowego. Nie stanowi zatem spłat czy dopłat z majątku poszczególnych spadkobierców, a co za tym idzie - nie rodzi obowiązku podatkowego. Ponadto Wnioskodawczyni wyjaśnia, że w przypadku umowy o dział spadku lub o zniesienie współwłasności, obowiązek podatkowy, zgodnie z treścią art. 4 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, ciąży na podmiocie nabywającym rzeczy lub prawa majątkowe ponad udział w spadku lub we współwłasności. Wobec powyższego Wnioskodawczyni wskazuje, że w niniejszej sprawie także nie wystąpi taka sytuacja, gdyż pomimo, że Wnioskodawczyni, A. R., G. R. staną się właścicielami trzech nieruchomości, wchodzących w skład spadku z wyłączeniem M. R., a M. R. stanie się jedynym właścicielem jednej z nieruchomości, to w ostatecznym dziale spadku spadkobiercy nie nabędą udziałów bądź ich ekwiwalentów o większej wartości niż udział jaki otrzymali w dniu nabycia spadku. Stosownie natomiast do art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, podstawę opodatkowania przy umowie o zniesienie współwłasności lub o dział spadku stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału we współwłasności lub spadku. W związku z powyższym, w ocenie Wnioskodawczyni w przedstawionym stanie faktycznym nie powstanie po Jej stronie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych.

Jednocześnie Wnioskodawczyni wskazuje, że gdyby ewentualnie w wyniku końcowego działu spadku doszło do takiego podziału pozostałych ruchomości i nieruchomości, w wyniku którego ktoś ze spadkobierców nabyłby przedmioty o wartości przenoszącej jego udział spadkowy i konieczne byłoby ustanowienie spłat lub dopłat, dopiero wówczas powstałby obowiązek podatkowy w części dotyczącej spłat lub dopłat.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

W myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.) podatkowi temu podlegają:

1. następujące czynności cywilnoprawne:
   
   
   1. umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
   2. umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
   3. (uchylona),
   4. umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
   5. umowy dożywocia,
   6. umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,
   7. (uchylona),
   8. ustanowienie hipoteki,
   9. ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
   10. umowy depozytu nieprawidłowego,
   11. umowy spółki;
2. zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4;
3. orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.

Zawarty w przytoczonym przepisie katalog czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych jest katalogiem zamkniętym, co oznacza, że tylko czynności w nim wymienione mogą być przedmiotem tego podatku.

Jako jedną z czynności podlegających opodatkowaniu przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wskazują dział spadku, jednakże tylko w sytuacji, gdy wiąże się z obowiązkiem dokonania spłat lub dopłat na rzecz pozostałych spadkobierców.

Z treści wniosku wynika, że Wnioskodawczyni, jako żona spadkodawcy, wraz z innymi spadkobiercami dziećmi zmarłego nabyła spadek, w skład którego wchodziły ruchomości, nieruchomości, udziały w nieruchomościach oraz udział w prawie użytkowania wieczystego. Obecnie spadkobiercy, w tym Wnioskodawczyni zamierzają przeprowadzić częściowy dział spadku. Dział ten odbędzie się bez spłat i dopłat.

Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że planowany pomiędzy spadkobiercami, w tym Wnioskodawczynię, częściowy dział spadku, który będzie miał charakter nieodpłatny, nie spowoduje powstania dla Wnioskodawczyni obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych. Czynność taka nie została bowiem wymieniona w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Jednocześnie zgodzić się należy z Wnioskodawczynią, że w przypadku, gdyby w przyszłości, w wyniku końcowego działu spadku, doszło do takiego podziału pozostałych ruchomości i nieruchomości, w wyniku którego Wnioskodawczyni nabyłaby przedmioty o wartości przenoszącej Jej udział spadkowy i konieczne byłoby ustanowienie spłat lub dopłat, wówczas powstałby dla Niej obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych. Taki dział spadku spełniałby bowiem warunek jego opodatkowania, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, jakim jest wystąpienie spłat lub dopłat.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie ul. E. Plater 1, 10-562 Olsztyn, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.

Wniosek ORD-IN (PDF)

Treść w pliku PDF 2 MB

Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy