Temat interpretacji

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2007 r. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki Akcyjnej, przedstawione we wniosku z dnia 23 listopada 2007 r. (data wpływu 30.11.2007 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na doradztwo prawne i finansowe, związanych z nabyciem udziałów w innym podmiocie jest prawidłowe.

UZASADNIENIE

W dniu 30 listopada 2007 r. został złożony ww. wniosek uzupełniony w dniu 03 grudnia 2007 r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie:

• zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na doradztwo prawne i finansowe związanych z nabyciem udziałów w innym podmiocie,
• zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych w związku z prowadzonym procesem sądowym o zapłatę.

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

W dniu 12 grudnia 2006 r. S.A. (dalej jako Spółka) zawarła przedwstępną umowę sprzedaży udziałów (Umowa) z małżeństwem prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą Zakłady (...). Na mocy postanowień Umowy, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Zakłady (...) miał wnieść to przedsiębiorstwo aportem do nowopowstałej spółki z o.o., a następnie sprzedać Spółce 80% jej udziałów. Zgodnie z punktem V Umowy, Spółka miała w terminie do dnia 21 grudnia 2006 r. zapłacić sprzedającemu zadatek w wysokości 500.000 zł, który miałby podlegać zwrotowi w podwójnej wysokości w przypadku:

(I) nie zawarcia z przyczyn leżących po stronie sprzedającego właściwej umowy sprzedaży udziałów, lub

(II) ujawnienia w trakcie audytu odstępstw o znaczącej wartości (przedsięwzięć, których wartość przekracza 200.000 zł) od oświadczeń złożonych przez Spółkę w Umowie, oraz

(III) niezarejestowania spółki przez sprzedającego w terminie do dnia 10 marca 2007 r.

W związku z naruszeniem przez sprzedającego wszystkich warunków określonych w punkcie V Umowy (wskazanych powyżej) Spółka złożyła w dniu 6 kwietnia 2007 r. pismo o odstąpieniu od Umowy i w związku z tym zażądała zwrotu w terminie 7 dni zadatku w podwójnej kwocie, tj. 1.000.000 zł. Spółka poniosła wydatki na doradztwo prawne i finansowe (analiza stanu prawnego przedsiębiorstwa oraz finansowe due diligence) związane z planowaną transakcją.

W celu odzyskania podwójnej kwoty zadatku podatnik złożył do sądu pozew o zapłatę. W związku z postępowaniem prowadzonym w celu odzyskania kwoty 500.000 zł (pozostałe 500.000 zł zostały już podatnikowi zwrócone przez sprzedających) podatnik ponosi określone wydatki związane z obsługą prawną procesu oraz kosztami sądowymi (np. wpis). Podkreślić należy, że postępowanie sądowe nie zostało zakończone.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Zdaniem Wnioskodawcy, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ww. ustawy. Tak więc po to, aby dany wydatek mógł być uznany za koszt uzyskania przychodów muszą zostać spełnione następujące warunki:

• wydatek musi zostać poniesiony przez podatnika,
• wydatek musi zostać poniesiony w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów,
• wydatek nie może być wymieniony w art. 16 ust. 1 ww. ustawy.

W opinii Wnioskodawcy, przedmiotowe wydatki nie są wymienione w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jako nie będące kosztami uzyskania przychodów (w szczególności nie mieszczą się one w dyspozycji art. 16 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy, gdyż nie są związane bezpośrednio z nabyciem udziałów tak jak np.: zapłacona cena, opłaty notarialne, prowizje biura maklerskiego itp.).

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że wydatki poniesione na doradztwo prawne i finansowe związane z nabywaniem udziałów w spółce (sporządzenie raportów z prawnego i finansowego badania przedsiębiorstwa wnoszonego aportem do nowej spółki, której udziały były przedmiotem transakcji) zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodu. Przede wszystkim art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym nie uzależnił zaliczenia poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów od osiągnięcia przychodów. Oznacza to, że w opisywanej sytuacji dla uznania wydatków poniesionych na doradztwo prawne i finansowe związanych z nabyciem udziałów za koszty podatkowe nie jest konieczne osiągnięcie przychodu. Wystarczy więc wykazać, że konkretne działanie podatnika było uzasadnione, tzn. w trakcie dokonywania oceny związku wydatku z prowadzoną działalnością powinien zakładać, że dany koszt może się obiektywnie przyczynić do osiągnięcia przychodu (co nie oznacza, że zostanie on osiągnięty) (B. Gruszczyński, Cel osiągnięcia przychodów, Glosa 2003, str. 9 i nast.). Dodatkowo należy podkreślić, że związek wydatku z przychodem nie musi być bezpośredni. Oczywiście w przypadku wydatków na usługi doradztwa prawnego i finansowego przy nabywaniu akcji nie będzie można mówić o bezpośrednim związku z przychodem, co oczywiście nie pozbawia podatnika możliwości zaliczenia tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów. W opinii Wnioskodawcy, usługi prawne i finansowe należy zakwalifikować jako wydatki mające związek z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą oraz z planowanymi przedsięwzięciami (podobnie wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2004 r. III SA 2893/2002). Podkreśla się również, że kosztami podatkowymi są zarówno te pozostające w bezpośrednim związku z przychodem jak i pozostające w związku pośrednim, jeżeli zostanie wykazane, że zostały w sposób racjonalny poniesione w celu uzyskania przychodów, nawet wówczas, gdyby z obiektywnych powodów przychód nie został osiągnięty (decyzja Dyrektora Opolskiej Izby Skarbowej z dnia 18 kwietnia 2006 r. PDI-42181/J/4/KB). Zdaniem Wnioskodawcy, zbadanie kondycji finansowej i prawnej przedsiębiorstwa, mającego być wniesionym aportem do spółki, której udziały miała nabyć Spółka jest jak najbardziej uzasadnionym działaniem, ponieważ pozwoliło na ocenę kondycji finansowej przedsiębiorstwa i podjęcie racjonalnych decyzji biznesowych (odstąpienie od Umowy). Jak podkreśla Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu we wskazanej powyżej decyzji: Fakt, iż ostatecznie Spółka może zrezygnować z nabycia udziałów tej firmy, nie oznacza, że nie został spełniony warunek celowościowy poniesienia wydatku na sporządzenie analizy, jakim było zwiększenie przychodów. W opisywanej sytuacji, Spółka po dokonaniu analizy raportów z badań: prawnego i finansowego stwierdziła, że z biznesowego punktu widzenia zawarcie umowy w kształcie umowy przedwstępnej nie będzie korzystne i na podstawie odpowiednich zapisów Umowy od niej odstąpiła. Należy również podkreślić, że przeprowadzenie badania prawnego i finansowego nabywanego podmiotu (przedsiębiorstwa, udziałów itp.) staje się nieodłącznym elementem poprzedzającym dokonywanie strategicznych decyzji, które mogą mieć wpływ na dalsze funkcjonowanie podatnika, m.in. poprzez eliminację potencjalnych ryzyk i zagrożeń. Z uwagi na powyższe, Spółka stoi na stanowisku, że wydatki na przeprowadzenie analizy prawnej i finansowej nie stanowią wydatków wymienionych w art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a ich poniesienie było uzasadnione z biznesowego punktu widzenia (ocena ryzyk i zagrożeń związanych z nabywaniem udziałów), co powoduje, że kwalifikują się one do uznania ich za koszty uzyskania przychodów w świetle art. 15 ust. 1 ww. ustawy.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 54, poz. 654 ze zm.), kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 (...).

Zapis taki oznacza, że kosztami uzyskania przychodów są wszystkie poniesione wydatki, po wyłączeniu zastrzeżonych w ustawie, pod tym jednak warunkiem, że mają one związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie ma bądź też może mieć wpływ na wielkość osiąganych przychodów, lub służyć zachowaniu albo zabezpieczeniu źródła przychodów. Kosztami zatem będą zarówno koszty pozostające w bezpośrednim związku z uzyskanymi przychodami, jak i pozostające w związku pośrednim, jeżeli zostanie wykazane, że zostały w sposób racjonalny poniesione w celu uzyskania przychodów, w tym dla zagwarantowania funkcjonowania źródła przychodów.

Stosownie do postanowień art. 16 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) w spółce oraz innych papierów wartościowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu przy ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji), wkładów oraz innych papierów wartościowych.

Użycie przez ustawodawcę określenia wydatki na nabycie oznacza, że do kosztów uzyskania przychodów ale dopiero z chwilą sprzedaży udziałów lub akcji zalicza się wydatki bezpośrednio warunkujące nabycie tych udziałów lub akcji, tj. takie, bez których poniesienia skuteczne nabycie udziałów lub akcji nie byłoby możliwe. Takimi wydatkami są np. cena zakupu udziałów (akcji), opłaty notarialne, prowizja biura maklerskiego, związane z ich zakupem.

Wydatki na doradztwo prawne i finansowe, które Spółka poniosła w związku z planowanym nabyciem udziałów w innym podmiocie, nie są kosztami warunkującymi nabycie tych udziałów, a zatem wobec nich nie znajdzie zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Wydatki te mają związek pośredni z możliwością uzyskania przychodu w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Należy również zauważyć, iż okoliczność odstąpienia przez Spółkę od Umowy, nie wpływa na podatkową kwalifikację przedmiotowych wydatków. Ponoszenie ich jest bowiem związane z uniknięciem ryzyka występowania ewentualnych strat związanych z nietrafnymi decyzjami gospodarczymi.

W świetle powyższych przepisów należy stwierdzić, iż koszty pośrednie wskazane przez Spółkę we wniosku mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, pod warunkiem jednak wykazania przez Spółkę celowości ich poniesienia. Ponadto Spółka powinna właściwie udokumentować sam fakt poniesienia konkretnego wydatku i jego związek z przychodem, a także zasadność jego wysokości.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Jednocześnie dodaje się, iż w zakresie pytania dot. możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych w związku z prowadzonym procesem sądowym o zapłatę, została wydana odrębna interpretacja w dniu 28 lutego 2008 r., nr ILPB3/423-293/07-4/EK.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.