Temat interpretacji

Cesja wierzytelności.

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 16 grudnia 2013 r. (data wpływu 20 grudnia 2013 r.), uzupełnionym pismem z dnia 21 lutego 2014 r. (data wpływu 25 lutego 2014 r.) oraz pismem z dnia 10 marca 2014 r. (data wpływu 14 marca 2014 r.) o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych cesji wierzytelności - jest prawidłowe.

UZASADNIENIE

W dniu 20 grudnia 2013 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych cesji wierzytelności.

Wniosek nie spełniał wymogów formalnych określonych w art. 14b § 3 i § 4 Ordynacji podatkowej, w związku z powyższym pismem z dnia 3 marca 2014 r. nr ILPB2/436-2/14-2/WS, wezwano Wnioskodawczynię do jego uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

Jednocześnie poinformowano Wnioskodawczynię, że stosownie do postanowień art. 139 § 4 w zw. z art. 14d Ordynacji podatkowej, okresu oczekiwania między wezwaniem przez organ, a jego uzupełnieniem nie wlicza się do trzymiesięcznego terminu przewidzianego na wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.

Wezwanie wysłano w dniu 3 marca 2014 r., skutecznie doręczono dnia 5 marca 2014 r., zaś w dniu 14 marca 2014 r. (data nadania 12 marca 2014 r.), do tut. organu wpłynęła odpowiedź, w której Wnioskodawczyni uzupełniła ww. wniosek.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

W dniu 13 lutego A zawarła przedwstępną umowę deweloperską z deweloperem - Spółką z o.o. Umowa została zawarta w formie aktu notarialnego. Mocą wskazanej umowy deweloper zobowiązał się do wybudowania budynku, w którym znajdować się będzie samodzielny lokal mieszkalny, a A zobowiązała się lokal ten kupić wraz ze związanym z tym lokalem udziałem w prawie własności nieruchomości oraz częściach wspólnych budynku i innych urządzeń. Strony ustaliły cenę budynku na łączną kwotę 147 000, 00 zł, która to cena zawiera podatek VAT 8%. A zapłaciła cenę wraz z należnym podatkiem od towarów i usług. Następnie w dniu 4 lipca 2013 r. przed tym samym notariuszem doszło do zmiany umowy deweloperskiej, polegającej na tym, że A przeniosła ogół praw i obowiązków wynikających z umowy przedwstępnej deweloperskiej na rzecz córki. Dotychczas wpłacona cena, zgodnie z postanowieniami aktu notarialnego miała zostać rozliczona pomiędzy córka a A samodzielnie.

Wobec powyższego A i córka podpisały porozumienie, na podstawie którego oświadczyły, że cena 147 000,00 wpłacona przez A pokrywa cenę kupna lokalu, córka zwróci matce powyższą kwotę w terminie do 25 lipca 2013 r. córka zwróciła A kwotę 147 000,00 zł gotówką w dniu 25 lipca 2013 r., co A potwierdziła. Strony porozumienia oświadczyły, że nie będą miały wobec siebie żadnych innych roszczeń z tytułu porozumienia. Strony nie przewidziały żadnych dodatkowych świadczeń z tytułu zawarcia porozumienia. Córka została pouczona przez notariusza o konieczności zgłoszenia umowy cesji w urzędzie skarbowym, jednak urząd skarbowy nie przyjął ustnego zgłoszenia twierdząc, że obowiązujące przepisy podatkowe nie wymagają takiego zgłoszenia do opodatkowania.

Jednocześnie Wnioskodawczyni wskazała, że podstawą prawną zawartej pomiędzy Wnioskodawczynią a A cesji jest umowa z dnia 4 lipca 2013 roku zawarta w formie aktu notarialnego, na mocy której A przeniosła wszelkie prawa i obowiązki wynikające z zawartej w dniu 13 lutego 2013 roku przedwstępnej umowy deweloperskiej na rzecz Wnioskodawczyni. Przedmiotowej czynności nie towarzyszyła żadna inna umowa cywilnoprawna jak np. umowa sprzedaży bądź darowizny. Na mocy zawartej w dniu 4 lipca 2013 roku umową cesji oraz zmianą umowy deweloperskiej, Wnioskodawczyni wstąpiła w miejsce A, nabywając jej prawa i obowiązki wynikające z przedwstępnej umowy deweloperskiej z dnia 13 lutego 2013 roku, tj. zobowiązana została do zawarcia ze Sp. z o.o. umowy ustanawiającej odrębną własność lokalu i kupna lokalu.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

1. Czy fakt zawarcia umowy cesji i porozumienia podlega zgłoszeniu do urzędu skarbowego...
2. Czy taka umowa cesji lub porozumienia podlegają opodatkowaniu...
3. Czy podlega opodatkowaniu zwrot kwoty 147 000, 00 zł...

Zdaniem Wnioskodawczyni, umowa cesji i porozumienie nie podlegają zgłoszeniu do urzędu skarbowego i nie podlegają opodatkowaniu PCC, albowiem nie noszą znamion żadnej z umów wymienionych w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych. Umowa cesji praw i obowiązków stanowi swoistą konstrukcję prawną przewidzianą w ogólnych zasadach zobowiązań, która prowadzi do zmiany osoby wierzyciela. Umowa cesji praw należy do czynności prawnych rozporządzających o skutkach zbliżonych do umów przenoszących własność. Z uwagi na to, że ustawodawca nie nadał cesji praw formy samoistnej umowy, należy się posiłkować treścią art. 510 § 1 KC, z którego wynika, że czynnością prawną stanowiącą podstawę cesji może być umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności. Tym samym, od charakteru umowy (ekwiwalentna - sprzedaż, zamiana, bądź nieekwiwalentna - darowizna), będzie zależeć, czy dana umowa będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zawarta umowa cesji praw i obowiązków nie spełnia cech żadnej ze wskazanych form prawnych. Córka i A zawarły porozumienie dotyczące zwrotu wpłaconej kwoty przez A. Na poparcie własnego stanowiska Wnioskodawczyni wskazała na interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2009 r. nr IPPB2/436-243/09-2/AF wydaną w podobnej sprawie, zgodnie z którą w takim wypadku nie ma obowiązku uiszczenia PCC oraz interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 6 września 2011 r. nr IPPB2/436-294/11-2/MZ. W powołanej interpretacji urząd wskazał, że ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie ustawowe wyliczenie zostało wzmocnione zasadą, zgodnie z którą o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne) a nie nazwa. Tym samym jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób, to dla oceny, czy powstanie obowiązek podatkowy miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym. Szczegółowe wskazanie zakresu przedmiotowego ma określone konsekwencje. Ustawodawca, wprowadzając zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu, wyłączył od opodatkowania inne podobne, które nie zostały wyraźnie wskazane w przepisie. Oznacza to, że czynności niewymienione w ustawowym katalogu nie podlegają opodatkowaniu, nawet gdy wywołują skutki w sferze gospodarczej takie same bądź podobne do tych, które zostały w nim wyliczone. Tymczasem w aneksie podpisanym z deweloperem oraz w porozumieniu między kupującymi, dotyczącym cesji praw nie występuje sformułowanie sprzedaję, sprzedaż, zamiana, daruję itp. Mowa natomiast o wstąpieniu w prawa i obowiązki kupującego oraz o zwrocie ceny. Ponieważ zawarta umowa i porozumienie nie są objęte katalogiem czynności podlegających opodatkowaniu PCC, dlatego Wnioskodawczyni nie powinna być zobowiązana do zapłaty podatku od takiej umowy i porozumienia, a jak wynika z informacji uzyskanych w urzędzie skarbowym Wnioskodawczyni nie powinna również zgłaszać tych faktów urzędowi skarbowemu. Wobec powyższego opodatkowaniu nie podlega również zwrot kwoty 147 000 zł. Na marginesie Zainteresowana zauważyła, że w ramach zapłaconej ceny 147 000 zł. Zapłacono podatek od towarów i usług, co oznacza że uiszczenie podatku PCC powodowałoby jednocześnie podwójne opodatkowanie.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest prawidłowe.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.) podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

1. umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
2. umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
3. (uchylona),
4. umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
5. umowy dożywocia,
6. umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,
7. (uchylona),
8. ustanowienie hipoteki,
9. ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
10. umowy depozytu nieprawidłowego,
11. umowy spółki.

Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają też zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy).

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Szczegółowe określenie zakresu przedmiotowego ma określone konsekwencje. Ustawodawca, wprowadzając zasadę numerus clausus czynności podlegających opodatkowaniu, wyłączył od opodatkowania inne podobne, które nie zostały wyraźnie wskazane w przepisie. Oznacza to, że czynności niewymienione w ustawowym katalogu nie podlegają opodatkowaniu, nawet gdy wywołują skutki w sferze gospodarczej takie same bądź podobne do tych, które zostały w nim wyliczone.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że w dniu 13 lutego A zawarła przedwstępną umowę deweloperską z deweloperem - Spółką z o.o. Następnie w dniu 4 lipca 2013 r. doszło do zmiany umowy deweloperskiej, polegającej na tym, że A przeniosła ogół praw i obowiązków wynikających z umowy przedwstępnej deweloperskiej na rzecz córki. Dotychczas wpłacona cena, zgodnie z postanowieniami aktu notarialnego miała zostać rozliczona pomiędzy Córką a A samodzielnie.

Wobec powyższego A i córka podpisały porozumienie, na podstawie którego oświadczyły, że cena 147 000,00 wpłacona przez A pokrywa cenę kupna lokalu, córka zwróci matce powyższą kwotę w terminie do 25 lipca 2013 r. Córka zwróciła A kwotę 147 000,00 zł gotówką w dniu 25 lipca 2013 r., co A potwierdziła. Wnioskodawczyni wskazała, że podstawą prawną zawartej pomiędzy Wnioskodawczynią a A cesji jest umowa z dnia 4 lipca 2013 roku zawarta w formie aktu notarialnego, na mocy której A przeniosła wszelkie prawa i obowiązki wynikające z zawartej w dniu 13 lutego 2013 roku przedwstępnej urnowy deweloperskiej. Przedmiotowej czynności nie towarzyszyła żadna inna umowa cywilnoprawna jak np. umowa sprzedaży bądź darowizny.

Umowa cesji należy do czynności prawnych rozporządzających o skutkach zbliżonych do umów przenoszących własność. Z uwagi na to, iż ustawodawca nie nadał cesji praw formy samoistnej umowy należy posiłkować się treścią art. 510 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121), z którego wynika, że czynnością prawną stanowiącą podstawę cesji może być umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności.

Podkreślić należy, że umowa cesji i porozumienia jako nie wymienione w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, o ile nie przybiorą postaci jednej z umów wymienionych w tym przepisie w szczególności umowy sprzedaży uregulowanej w przepisach Kodeksu cywilnego, nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

A zatem, skoro zawarta umowa cesji i porozumienia nie nosiły znamion żadnej z umów wymienionych w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych, Wnioskodawczyni nie była zobowiązana do zgłoszenia ich w urzędzie skarbowym i do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. Podobnie zwrot kwoty 147 000, 00, dokonany na podstawie porozumienia nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawych.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację - w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach - art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy), na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.

Wniosek ORD-IN (PDF)

Treść w pliku PDF 265 kB

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu