Temat interpretacji

Opodatkowanie darowizny udziału w nieruchomości.

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 16 października 2014 r. (data wpływu 20 października 2014 r.), uzupełnionym pismem z dnia 7 stycznia 2015 r. (data wpływu 9 stycznia 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania darowizny udziału w nieruchomości jest nieprawidłowe.

UZASADNIENIE

W dniu 20 października 2014 r. został złożony ww. wniosek, uzupełniony pismem z dnia 7 stycznia 2015 r. (data wpływu 9 stycznia 2015 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania darowizny udziału w nieruchomości.

We wniosku tym i jego uzupełnieniu przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

W 2011 r. Wnioskodawca wspólnie z partnerką zakupił mieszkanie. Nabycie to sfinansowane zostało kredytem zaciągniętym wspólnie przez Wnioskodawcę i Jego partnerkę. Wartość nabytego mieszkania wynosiła 196 000 zł, natomiast kredyt zaciągnięty został na kwotę 200 000 zł. Zarówno Wnioskodawcy, jak i Jego partnerce przysługuje po 50% własności tej nieruchomości. Wnioskodawca nie jest i nie był z partnerką w związku małżeńskim.

Obecnie partnerka Wnioskodawcy chce zrezygnować ze swojego udziału we współwłasności. W związku z tym dokonane zostanie przeniesienie własności jej udziału na Wnioskodawcę, bez żadnych spłat lub dopłat, albo poprzez zniesienie współwłasności albo w drodze darowizny. Obecnie mieszkanie to warte jest według cen rynkowych ok. 200 000 zł, a kredyt jaki pozostał do spłaty to kwota 190 000 zł. Natomiast hipoteka obciążająca mieszkanie opiewa na kwotę 200 000 zł.

Z lokalem mieszkalnym związany jest udział we współwłasności gruntu. Jest to bowiem lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, z którym nierozerwalnie związane są udziały w częściach wspólnych budynku oraz gruntu. Praw tych nie można rozdzielić i stanowią całość, co wynika z ustawy o własności lokali. Oznacza to, że wszelkie czynności prawne (np. sprzedaż darowizna, zniesienie współwłasności itp.) przedmiotem których jest taki lokal, wywołują skutki prawne zarówno w odniesieniu do samego lokalu, jak i udziałów z nim związanych. Jeżeli umowa zniesienia współwłasności polega na przyznaniu własności lokalu jednemu z dotychczasowych współwłaścicieli to automatycznie czynność ta taki sam skutek wywołuje w odniesieniu do udziałów w częściach wspólnych budynku oraz gruntu. Zniesienie współwłasności obejmuje wszystkie wymienione składniki, nie ma innej możliwości.

Wobec powyższego zadano m.in. następujące pytanie:

Czy w związku z darowizną udziału w nieruchomości, wobec faktu, że strony tej czynności znajdują się w 3 grupie podatkowej i z uwagi na obciążenie lokalu hipoteką na rzecz banku, a zadłużenie z tytułu kredytu zabezpieczonego tą hipoteką jest aktualnie równe wartości nieruchomości, znajdzie zastosowanie ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych, a jeżeli tak to czy podatek w ogóle wystąpi i co stanowi podstawę jego wyliczenia oraz czy w konsekwencji konieczne jest wcześniejsze (tj. przed zawarciem umowy darowizny) przejęcie długu wynikającego z kredytu poprzez stosowną zmianę umowy?

Zdaniem Wnioskodawcy, w opisanej sytuacji zastosowanie znaleźć powinien wyłącznie podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2% od części dotyczącej przejęcia przez Wnioskodawcę długów i ciężarów albo zobowiązań zbywcy (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, a więc w opisanym przypadku od przejmowanego udziału o wartości 100 000 zł, tj. kwota 2000 zł. W ocenie Wnioskodawcy, aby taki scenariusz mógł mieć miejsce niezbędne jest przejęcie przez Niego długu wynikającego z umowy kredytowej poprzez jej stosowną zmianę (aneks do umowy lub umowę o nowy kredyt na spłatę starego), które to przejęcie powinno nastąpić przed zawarciem umowy darowizny.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za nieprawidłowe.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 z późn. zm.) podatkowi temu podlegają umowy darowizny w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy.

Jak stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej, a stosownie do art. 4 pkt 3 przy umowie darowizny ciąży on na obdarowanym.

Podstawa opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych określona została w art. 6 ust. 1 ustawy. Zgodnie z pkt 3 tego przepisu przy umowie darowizny stanowi ją wartość długów i ciężarów albo zobowiązań przejętych przez obdarowanego

Stosownie natomiast do art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a) od umów zamiany, dożywocia, o dział spadku, o zniesienie współwłasności oraz darowizny przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym stawka podatku wynosi 2 %.

Z treści wniosku wynika, że Wnioskodawca jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Drugim współwłaścicielem jest partnerka Wnioskodawcy. Na zakup mieszkania zaciągnięty został przez oboje współwłaścicieli kredyt. Obecnie partnerka Wnioskodawcy chce zrezygnować ze swojego udziału i planuje przekazać go Wnioskodawcy w drodze umowy darowizny. Wątpliwości Wnioskodawcy dotyczą natomiast okoliczności, czy w takim przypadku powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, a jeżeli tak, to czy umowa darowizny powinna być poprzedzona przejęciem długu przez Wnioskodawcę poprzez stosowną zmianę umowy kredytowej.

Wobec tak przedstawionego tutejszemu organowi do rozstrzygnięcia zagadnienia, w świetle zacytowanych przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wskazać należy, że zgodnie z art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 z późn. zm.) przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku.

Co do zasady, umowa darowizny, jako jeden ze sposobów nieodpłatnego nabycia rzeczy i praw majątkowych, podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, o którym mowa w ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768 z późn. zm.) . Jednakże, zgodnie z zacytowanym art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych umowa darowizny podlega również temu podatkowi, ale wyłącznie w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy, tj. w sytuacji, gdy na obdarowanego przechodzą wraz z przedmiotem darowizny wszelkie obowiązki z nim związane, ciążące dotychczas na darczyńcy.

W związku z tak określonym przedmiotem opodatkowania, dla stwierdzenia, czy na skutek dokonania określonej czynności cywilnoprawnej dojdzie do powstania obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych konieczne jest wyjaśnienie użytych w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. d) pojęć zobowiązania długu i ciężaru. W wypadku zobowiązania chodzi nie tylko o określony typ stosunku cywilnoprawnego, lecz również o stosunki o charakterze publicznoprawnym. Z kolei dług, rozumieć należy jako powinność świadczenia ze strony jednego podmiotu (zobowiązanego) na rzecz innego (uprawnionego). Natomiast pojęcie ciężaru (obciążenie przedmiotu darowizny) oznacza nie powinności świadczenia wobec wierzyciela (innego uprawnionego), lecz ograniczenie przysługującego prawa w możności jego wykonywania w oznaczonym zakresie lub konieczność znoszenia wykonywania w stosunku do niego uprawnienia przez inny podmiot.

Wskazać przy tym należy, że w praktyce do typowych przykładów obowiązków darczyńcy (wobec osób trzecich) z tytułu długów, ciężarów i zobowiązań (przejmowanych przez obdarowanego) należą: świadczenia z tytułu najmu, dzierżawy, dożywocia, ubezpieczenia, zaciągniętego kredytu i innych umów, świadczenia lub inne obowiązki powstające na tle określonej sytuacji prawnorzeczowej (np. wynikające z obciążenia rzeczy użytkowaniem lub służebnością, z obowiązku rozliczenia nakładów na rzecz pomiędzy jej właścicielem a posiadaczem itp.), należności z tytułu podatków, ceł lub innych opłat związanych z nabytym przedmiotem darowizny.

W rezultacie stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie umowa darowizny udziału w lokalu mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych wyłącznie w sytuacji, gdy wiązać się będzie z przejęciem przez obdarowanego (Wnioskodawcę) długów i ciężarów lub zobowiązań darczyńcy. Podstawę opodatkowania w takiej sytuacji wbrew twierdzeniu Wnioskodawcy stanowić będzie wartość przejmowanych długów, ciężarów i zobowiązań, a nie wartość przedmiotu darowizny.

Ponadto, jak wynika z art. 1 ustawy, opodatkowaniu podlega umowa darowizny. To więc jest czynność prawna, której dokonanie powoduje powstanie obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych. Dla powstania obowiązku podatkowego konieczne jest zatem wyrażenie zobowiązania do przejęcia długów, ciężarów lub zobowiązań darczyńcy w jej treści. Wcześniejsza czy też następcza zmiana umowy kredytu, z której wynika przejmowane zobowiązanie darczyńcy, pozostaje bez znaczenia dla powstania obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych. W piśmiennictwie podkreśla się bowiem, że jeżeli w umowie o przeniesienie własności nieruchomości (a do takiej zaliczyć należy umowę darowizny) nabywca (obdarowany) zobowiązał się zwolnić zbywcę od związanych z własnością długów, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony zawarły umowę o przejęcie tych długów przez nabywcę.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ul. Staromłyńska 10, 70-561 Szczecin po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.

Stanowisko

nieprawidłowe

Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy